{"id":2459,"date":"2024-09-11T20:30:12","date_gmt":"2024-09-11T17:30:12","guid":{"rendered":"http:\/\/spectrumhouse.com.tr\/?p=2459"},"modified":"2024-11-08T18:29:03","modified_gmt":"2024-11-08T15:29:03","slug":"nivisandina-cirokeke-ku-dawiya-we-naye-pesniyazen-politikaye-ji-bo-penahendeyen-suriyeyi-u-civaka-heremi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/spectrumhouse.com.tr\/ku\/nivisandina-cirokeke-ku-dawiya-we-naye-pesniyazen-politikaye-ji-bo-penahendeyen-suriyeyi-u-civaka-heremi\/","title":{"rendered":"Niv\u00eesandina \u00e7\u00eerokeke ku dawiya w\u00ea nay\u00ea: P\u00ea\u015fniyaz\u00ean pol\u00eet\u00eekay\u00ea ji bo penahendey\u00ean S\u00fbriyey\u00ee \u00fb civaka her\u00eam\u00ee"},"content":{"rendered":"\r\n<p><strong>Yasin Duman<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong>Kurte<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Pi\u015ft\u00ee \u015fer\u00ea navxwey\u00ee y\u00ea li S\u00fbriyey\u00ea, hejmara penahendey\u00ean<a id=\"_ftnref1\" href=\"#_ftn1\">[1]<\/a> S\u00fbriyey\u00ee y\u00ean ku di N\u00eesana 2011an de hatin Tirkiyey\u00ea \u00fb bi R\u00eaziknameya Parastina Dembor\u00ee ya gir\u00eaday\u00ee Qan\u00fbna Parastin\u00ea ya Biyaniyan a Navnetewey\u00ee ya 2013\u00ea hat qeb\u00fblkirin, bi stat\u00fbya \u201cparastina dembor\u00ee\u201d hatin qeydkirin, di N\u00eesana 2022yan de ji 3,7 milyonan z\u00eadetir b\u00fbye (M\u00fclteciler Derne\u011fi, 2022). Di destp\u00eak\u00ea de li dij\u00ee penahendey\u00ean ku ji S\u00fbriyey\u00ea hatib\u00fbn, helwest \u00fb n\u00eazikatiyeke er\u00ean\u00ee heb\u00fb, l\u00ea pi\u015ft\u00ee z\u00eadeb\u00fbna wan penahendeyan, ev helwest guher\u00ee. Ji ber ku hik\u00fbmet \u00fb r\u00eaveberiy\u00ean her\u00eam\u00ee, amadekariyek ba\u015f ji bo v\u00ea tevgera mirov\u00ee nekirib\u00fb, li bajar \u00fb her\u00eaman aloz\u00ee \u00fb berber\u00ee her ku \u00e7\u00fb z\u00eadetir b\u00fb. Ji ber encam\u00ean operasyon\u00ean le\u015fker\u00ee y\u00ean art\u00ea\u015fa Tirkiyey\u00ea, hem li Tirkiyey\u00ea hem j\u00ee di raya gi\u015ft\u00ee ya navnetewey\u00ee de heb\u00fbn \u00fb tevgera mirov\u00ee ya penahendey\u00ean S\u00fbriyey\u00ee wek ar\u00ee\u015feyeke civak\u00ee, abor\u00ee \u00fb ewleh\u00ee hat fehmkirin \u00fb ew helwest \u00fb n\u00eazikatiya er\u00ean\u00ee ya destp\u00eak\u00ea j\u00ee peyderpey guher\u00ee \u00fb \u00eero bi awayek\u00ee a\u015fkera \u00fb bih\u00eaz \u201cdijberiyeke S\u00fbriyeyiyan\u201d bi xwe re an\u00ee.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Hik\u00fbmeta AKP\u00ea, rew\u015fa penahendeyan \u00fb tevgera mirov\u00ee ya ji S\u00fbriyey\u00ea, geh li hindur geh j\u00ee li derve ji bo p\u00eakan\u00eena armanca xwe ya siyas\u00ee \u00fb ji bo operasyon\u00ean xwe y\u00ean le\u015fker\u00ee y\u00ean berfireh \u00ean di sal\u00ean 2016, 2018 \u00fb 2019an de li dij\u00ee HSD\u00ea li Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriyey\u00ea rewa bike \u00eestismar kir. Rayedar\u00ean hik\u00fbmet\u00ea, bi rew\u015fa milyonan penahendeyan dewlet\u00ean Ewrop\u00ee tehd\u00eed kir \u00fb li dij\u00ee binp\u00eakariy\u00ean xwe y\u00ean li Tirkiyey\u00ea \u00fb mudaxeley\u00ean xwe y\u00ean le\u015fker\u00ee y\u00ean li Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriyey\u00ea b\u00eadeng kir. Armanca sereke ew b\u00fb ku, bila tu dewlet li dij\u00ee operasyon\u00ean le\u015fker\u00ee deng\u00ea xwe neke. Li gor\u00ee rayedar\u00ean hik\u00fbmet\u00ea armanca operasyon\u00ean le\u015fker\u00ee ew b\u00fb ku li S\u00fbriyey\u00ea her\u00eam\u00ean ewle ava bike \u00fb 2 milyon penahendey\u00ean S\u00fbriyey\u00ee li wan her\u00eaman bi cih bike. Li dij\u00ee beyan\u00ean rayedar\u00ean hik\u00fbmet\u00ea, li Tirkiyey\u00ea hejmara penahendey\u00ean S\u00fbriyey\u00ee y\u00ean qeydkir\u00ee di sala 2016an de ji 2,5 milyonan derbas b\u00fb \u00fb di sala 2022yan de gihi\u015fte 3,7 milyonan, l\u00ea di Sibata 2022yan de hejmara kes\u00ean ku vegeriyan S\u00fbriyey\u00ea tevah\u00ee 484 hezar kes b\u00fbn (M\u00fclteciler Derne\u011fi, 2022).<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>\u00cero penahendey\u00ean S\u00fbriyey\u00ee t\u00fb\u015f\u00ee cudakar\u00ee, vederkirin \u00fb zext\u00ean hin aliy\u00ean siyas\u00ee \u00fb derdor\u00ean civak\u00ee t\u00ean. Di v\u00ea rapor\u00ea de em dixwazin ku bingeh\u00ean van cudakariyan \u00fb mekan\u00eezmaya dijminahiya li hember\u00ee penahendeyan fehm bikin \u00fb li dij\u00ee v\u00ea mekan\u00eezmaya ku jiyan \u00fb a\u015ftiya penahendeyan tehd\u00eed dike, pol\u00eet\u00eekayeke n\u00fb bidin genge\u015fekirin. Ji bo w\u00ea j\u00ee di v\u00ea rapor\u00ea de me pol\u00eet\u00eeka, helwest \u00fb n\u00eazikatiya partiy\u00ean siyas\u00ee y\u00ean di Meclisa Tirkiyey\u00ea de koma wan hene nirxand, giriftiy\u00ean wan \u015fopand. Li dor v\u00ea yek\u00ea me hem li gor\u00ee faktora rew\u015fa penahendeyan hem j\u00ee ya welatiyan ji bo hik\u00fbmet, r\u00eaveberiy\u00ean her\u00eam\u00ee, partiy\u00ean siyas\u00ee \u00fb saziy\u00ean civaka siv\u00eel, hin p\u00ea\u015fniyaz\u00ean pol\u00eet\u00eek p\u00ea\u015fk\u00ea\u015f kir.\u00a0<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong>Argument\u00ean bingeh\u00een<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<ul class=\"wp-block-list\">\r\n<li>P\u00eanasey\u00ean ku ji bo penahendeyan t\u00ean bikaran\u00een, (bo nim\u00fbne, \u2018m\u00eavan\u2019, \u2018ensar\u2019) \u00fb stat\u00fbya parastin\u00ea ya dembor\u00ee, reftar \u00fb pol\u00eet\u00eekay\u00ean hik\u00fbmet\u00ea rewa dike \u00fb di nav civak\u00ea de nay\u00ea qeb\u00fblkirin.<\/li>\r\n<li>Peymana Yek\u00eetiya Ewropa \u00fb Tirkiyey\u00ea armanc dike ku penahendeyan di nav s\u00eenor\u00ean Tirkiyey\u00ea de bih\u00eale. Di ser v\u00ea peyman\u00ea re \u015fe\u015f sal derbas b\u00fbn l\u00ea ev peyman li \u015f\u00fbna ku r\u00ea li ber ko\u00e7kirina penahendeyan veke, asteng\u00ee \u00fb bariyer\u00ean ewlehiy\u00ea derdixe meydan\u00ea \u00fb helwest \u00fb n\u00eazikatiyeke ku xwe disp\u00eare pol\u00eet\u00eekay\u00ean s\u00eenor \u00fb penaberiy\u00ea bi xwe re t\u00eene, \u015fert \u00fb merc\u00ean mirov\u00ee pi\u015ftguh dike \u00fb hiq\u00fbqa navnetewey\u00ee binp\u00ea dike.<\/li>\r\n<li>Hik\u00fbmet penahendeyan hem di siyaseta navxwey\u00ee hem j\u00ee di siyaseta navnetewey\u00ee de ji bo berjewendiy\u00ean xwe bi kar t\u00eene. Hik\u00fbmet penahendeyan li dij\u00ee zext \u00fb fi\u015far\u00ean li ser muxalefet\u00ea \u00fb bi taybet\u00ee j\u00ee operasyon\u00ean le\u015fker\u00ee y\u00ean li dij\u00ee Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriyey\u00ea bi kar t\u00eene \u00fb armanc dike ku bi v\u00ee away\u00ee wan li dij\u00ee welat\u00ean Ewropay\u00ea wek faktoreke tehd\u00eed\u00ea bi kar b\u00eene \u00fb r\u00ea li ber bertek \u00fb muey\u00eedey\u00ean navnetewey\u00ee bigire,<\/li>\r\n<li>Hilbij\u00earin hem\u00fb partiy\u00ean ku koma wan li Meclis\u00ea heye (AKP, CHP, HDP, MHP \u00fb \u0130Y\u0130 Parti) di mijara dijberiya penahendeyan de li hev dikin. Di v\u00ea mijar\u00ea de gotin\u00ean siyas\u00ee, kampanyay\u00ean medyay\u00ee \u00fb polar\u00eezasyon \u00fb berberiya li Tirkiyey\u00ea roleke bibandor \u00fb kar\u00eeger dil\u00eeze.\u00a0\u00a0<\/li>\r\n<li>Di mijara dijminah\u00ee, n\u00eazikat\u00ee \u00fb helwesta dermirov\u00ee \u00fb \u00e7alakiy\u00ean tund\u00fbt\u00fbjiy\u00ea y\u00ean li hember\u00ee penahendeyan de bandora gotin \u00fb pol\u00eet\u00eekay\u00ean \u015faredar \u00fb siyasetmedaran roleke giring \u00fb sereke dil\u00eeze. Ev yek hem \u015fert \u00fb merc\u00ean jiyan\u00ee y\u00ean penahendeyan hem j\u00ee a\u015ftiya civak\u00ee tehd\u00eed dike.<\/li>\r\n<li>Pol\u00eet\u00eekay\u00ean entegrasyon\u00ea y\u00ean hik\u00fbmet\u00ea \u00fb bingeha w\u00ea ya teor\u00eek, her\u00e7end ji aliy\u00ea rayedar\u00ean hik\u00fbmet\u00ea ve beyan\u00ean berovaj\u00ee w\u00ea b\u00ean kirin j\u00ee, di prat\u00eek\u00ea de li ser esas\u00ean as\u00eem\u00eelasyon\u00ea t\u00ea c\u00eebic\u00eekirin. Di v\u00ea mijar\u00ea de \u00e7ar\u00e7oveya ku wek \u2018maz\u00fbvan-m\u00eavan\u2019, \u2018mihacir-ensar\u2019 hatiye dan\u00een, xwe disp\u00eare mot\u00eevasyon\u00ean d\u00een\u00ee \u00fb loma j\u00ee di demeke dir\u00eaj de ev hevseng nikare b\u00ea berdewamkirin.<\/li>\r\n<li>Her\u00e7end civaka her\u00eam\u00ee pi\u015ftgiriya bidestxistina hin maf\u00ean penahendeyan bike j\u00ee, di esas\u00ea de dixwaze ku demildest, di nav \u015fert \u00fb merc\u00ean \u015fer \u00fb pev\u00e7\u00fbn\u00ea de be j\u00ee, ew li S\u00fbriyey\u00ea an li welatek\u00ee din b\u00ean bicihkirin \u00fb \u2018pi\u015ftgiriya bi\u015fert a entegrasyona bo demek\u00ea\u2019 dike.\u00a0<\/li>\r\n<\/ul>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Me rapora xwe li gor\u00ee argument\u00ean li jor diyar kir \u00fb em li gor\u00ee 6 xal\u00ean li j\u00ear j\u00ee p\u00ea\u015fniyaz\u00ean xwe y\u00ean pol\u00eet\u00eekay\u00ea dikin: n\u00eazikatiya mafpar\u00eaz, tenz\u00eemkirin\u00ean yasay\u00ee, gotin\u00ean siyaset \u00fb medyay\u00ea, peywendiy\u00ean civak\u00ee \u00fb be\u015fdariya jiyana civak\u00ee \u00fb abor\u00ee, guhertina pol\u00eekaya S\u00fbriyey\u00ea. Di rapor\u00ea de ji bo xeletiy\u00ean ku heta niha hatine kirin b\u00ean telaf\u00eekirin \u00fb ji \u00eero p\u00ea ve ew p\u00eavajo bi awayek\u00ee kar\u00eeger \u00fb ba\u015f b\u00ea bir\u00eavebirin em p\u00ea\u015fniyaz\u00ean berfireh \u00ean pol\u00eet\u00eekay\u00ea p\u00ea\u015fk\u00ea\u015f dikin.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong><em>N\u00eazikatiya mafpar\u00eaz<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<ul class=\"wp-block-list\">\r\n<li>Div\u00ea heb\u00fbna penahendeyan li Tirkiyey\u00ea, ne li gor\u00ee n\u00eazikatiyeke \u00eedeoloj\u00eek \u00fb d\u00een\u00ee l\u00ea li ser esas\u00ean <strong>n\u00eazikatiya mafpar\u00eaz<\/strong> \u00fb li gor\u00ee p\u00eadiviy\u00ean wan b\u00ea nirxandin. Ji bo w\u00ea j\u00ee div\u00ea esas \u00fb \u00e7ar\u00e7oveya n\u00eazikatiya mafpar\u00eaz wek p\u00eevan b\u00ea girtin: <strong>norm\u00ean gerd\u00fbn\u00ee<\/strong>, <strong>p\u00eevana yeksan\u00ee \u00fb necudakar\u00ee <\/strong>(qedexekirin \u00fb astengkirina cudakariyan bi riya yasayan \u00fb cudakariya poz\u00eet\u00eef ) <strong>\u00fb<\/strong> <strong>nedabe\u015fkir\u00ee<\/strong> (maf\u00ean mirovan ji hev cuda nabin \u00fb bi helwesteke yekpare de b\u00ean parastin), <strong>be\u015fdarb\u00fbn<\/strong>, (div\u00ea kes\u00ean ku t\u00fb\u015f\u00ee cudakariyan t\u00ean daxil\u00ee prosey\u00ean biryargirtin\u00ea b\u00ean kirin), <strong>mekan\u00eezmaya<\/strong> <strong>hesabpirs\u00een\u00ea<\/strong> (kar\u00eegerkirina mekan\u00eezmaya kontrol, \u00e7avd\u00eariy\u00ea di bidestxistina maf\u00ean yasay\u00ee de), <strong>p\u00eevana parastina r\u00fbmeta mirov\u00ee<\/strong> (ev ne qenciyek e, l\u00ea berpirsyariyeke hiq\u00fbq\u00ee ye) \u00fb <strong>p\u00eevana bih\u00eazkirin\u00ea<\/strong> (her kes maf\u00ean xwe dizane \u00fb maf\u00ean xwe daxwaz dike \u00fb maf\u00ea her kes\u00ee heye ku wan mafan bi kar b\u00eene).<\/li>\r\n<li>Div\u00ea di r\u00eaveberiy\u00ean navend\u00ee \u00fb her\u00eam\u00ee de pol\u00eet\u00eekay\u00ean penahendeyan li ser esas\u00ean n\u00eazikatiya mafpar\u00eaz b\u00ean avakirin, div\u00ea xebatkar\u00ean saziy\u00ean gelemper\u00ee li gor\u00ee n\u00eazikatiya mafpar\u00eaz b\u00ean perwerdekirin \u00fb ji bo w\u00ea j\u00ee xebat\u00ean atolyeyan b\u00ean kirin. Div\u00ea pol\u00eet\u00eekay\u00ean li qad\u00ean wan t\u00ean me\u015fandin, li ser esas\u00ean hesabpirs\u00een\u00ea b\u00ee awayek\u00ee n\u00eezam\u00ee b\u00ean \u015fopandin. Di v\u00ea p\u00eavajoy\u00ea de j\u00ee div\u00ea kapas\u00eetey\u00ean wan \u00ean r\u00eazgirtina maf\u00ean mirovan, parastina maf\u00ean mirovan, te\u015fw\u00eeqkirina parastina maf\u00ean mirovan \u00fb berpirsyariy\u00ean wan b\u00ean bih\u00eazkirin.<\/li>\r\n<li>Div\u00ea n\u00eazikatiya mafpar\u00eaz ji dibistana seretay\u00ee heta zan\u00eengeh\u00ea, daxil\u00ee her asta perwerdehiy\u00ea b\u00ea kirin \u00fb li gor\u00ee kom\u00ean temenan \u00fb taybetmendiy\u00ean akadem\u00eek, \u00e7ar\u00e7oveya maf\u00ean mirovan \u00fb helwesta li dij\u00ee cudahiyan li ser esas\u00ean n\u00eazikatiya mafpar\u00eaz ji xwendekaran re b\u00ea gotin.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong><em>Tenz\u00eemkirin\u00ean yasay\u00ee<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<ul class=\"wp-block-list\">\r\n<li>Div\u00ea hik\u00fbmet mehd\u00fbdkirina cograf\u00eek a di Peymana Cin\u00eav\u00ea ya 1951an de hatiye diyarkirin, bi pi\u015ftgiriy\u00ea muxalefet\u00ea rake \u00fb \u2018stat\u00fbya penaberiy\u00ea\u2019 bide hem\u00fb penahendey\u00ean li Tirkiyey\u00ea. Hem\u00fb maf\u00ean ku li gor\u00ee hiq\u00fbqa navnetewey\u00ee ji bo penaberan hatine terxankirin, ji bo penahendey\u00ean li Tirkiyey\u00ea j\u00ee b\u00ean day\u00een. Ev yek d\u00ea r\u00ea li ber pol\u00eet\u00eekay\u00ean keyf\u00ee \u00fb prat\u00eek\u00ean derqan\u00fbn\u00ee y\u00ean li ser p\u00eanaseya \u2018m\u00eavan\u2019 rake. Di heman dem\u00ea de ev yek d\u00ea ko\u00e7a bi dar\u00ea zor\u00ea \u00fb encam\u00ean w\u00ea y\u00ean d\u00eelemaya \u2018m\u00eavan-maz\u00fbvan\u2019 ku li ser bingeheke h\u00ees\u00ee hatiye avakirin \u00fb li dij\u00ee rastiya civak\u00ee ye j\u00ee ji hol\u00ea rake.<\/li>\r\n<li>Div\u00ea di nim\u00fbneya penahendey\u00ean S\u00fbriyey\u00ee de rej\u00eema parastina dembor\u00ee b\u00ea bidaw\u00eekirin \u00fb r\u00ea li ber bidestxistina stat\u00fbya parastin\u00ea ya navnetewey\u00ee ya penaberiy\u00ea ji bo wan veke. Ligel v\u00ea, div\u00ea di mewz\u00fbat\u00ea de guhertin b\u00ean kirin \u00fb wek li Yek\u00eetiya Ewropay\u00ea, s\u00eenoreke mawey\u00ea ji bo stat\u00fbya parastin\u00ea ya dembor\u00ee b\u00eene \u00fb rej\u00eema parastin\u00ea ya navnetewey\u00ee wek p\u00eevaneke sereke diyar bike.<\/li>\r\n<li>Ji bo bidaw\u00eekirina binp\u00eakariyan \u00fb mi\u015fextvaniya ko\u00e7beran, ji bo ku penaber \u00fb penahende bi awayek\u00ee ewle seyahat bikin, ji bo ku di navbera s\u00eenor\u00ean behr\u00ea \u00fb bejay\u00ee y\u00ean S\u00fbriye \u00fb Yewnanistan\u00ea de bi awayek\u00ee ewle \u00e7\u00fbn\u00fbhatin b\u00ean kirin, div\u00ea tenz\u00eemkirina yasay\u00ee b\u00ean kirin.<\/li>\r\n<li>Div\u00ea r\u00eagez\u00ean Yek\u00eetiya Ewropay\u00ea \u00fb peyman\u00ean hiq\u00fbqa navnetewey\u00ee wek p\u00eevan b\u00ea girtin \u00fb bi n\u00eazikatiyeke mafpar\u00eaz penahende \u00fb penaber bixwazin bi\u00e7in ku der\u00ea, bikaribin bi awayek\u00ee ewle bi\u00e7in \u00fb ji bo v\u00ea yek\u00ea j\u00ee plansaziy\u00ean adil, p\u00eakan b\u00ean kirin \u00fb kontrol\u00ean wan b\u00ean kirin.\u00a0<\/li>\r\n<li>Div\u00ea li gor\u00ee v\u00ea plansaziy\u00ea hin xal b\u00ean z\u00eadekirin ku \u00ead\u00ee vegerandina bi zor\u00ea b\u00ea bidaw\u00eekirin, kapas\u00eeteya (hejmara penahendey\u00ean ku cardin t\u00ean bicihkirin) welat\u00ean ku penaber\/penahende di\u00e7in\u00ea b\u00ean z\u00eadekirin. Ji ber ku Tirkiye li c\u00eehan\u00ea her\u00ee z\u00eade maz\u00fbvaniya penahendeyan dike, loma j\u00ee ev yek d\u00ea bar\u00ea Tirkiyey\u00ea sivik bike \u00fb d\u00ea r\u00ea li ber w\u00ea yek\u00ea veke \u00fb pi\u015ftgiriy\u00ea bide ku penahende \u00fb penaber\u00ean ku dixwazin li Tirkiyey\u00ea bim\u00eenin an bi\u00e7in li welatek\u00ee din bij\u00een.<\/li>\r\n<li>Div\u00ea ji bo serl\u00eadana hemwelatiy\u00ea \u00fb bidestxistina w\u00ea maf\u00ean gelemper\u00ee ji bo hem\u00fb penahende \u00fb penaberan b\u00ea naskirin \u00fb ji bo w\u00ea tenz\u00eemkirin\u00ean yasay\u00ee b\u00ean kirin. ji bo ku her kes bikaribe xwe bigih\u00eene maf\u00ean ku hatine naskirin \u00fb tenz\u00eemkirin\u00ean yasay\u00ee, div\u00ea ev maf \u00fb tenz\u00eemkirin\u00ean yasay\u00ee bi ziman\u00ean curbicur b\u00ea parvekirin. Bi v\u00ee away\u00ee d\u00ea r\u00ea li ber neyeksaniy\u00ean ji ber stat\u00fbya penahende \u00fb penaberan derdikeve meydan\u00ea b\u00ea girtin \u00fb her kes d\u00ea bikaribe xwed\u00ee heman mafan \u00fb berpirsyariyan bibe. Penahendey\u00ean S\u00fbriyey\u00ee j\u00ee di nav de kes\u00ean ku naxwazin ji maf\u00ea hemwelatiy\u00ea s\u00fbd\u00ea wergirin j\u00ee dikarin li Tirkiyey\u00ea di stat\u00fbya penahende \u00fb penaberan de bim\u00eenin an bikarin bi\u00e7in welatek\u00ee din.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong><em>Gotin\u00ean siyaset \u00fb medyay\u00ea<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<ul class=\"wp-block-list\">\r\n<li>Div\u00ea r\u00eavebir \u00fb n\u00fbner\u00ean partiy\u00ean siyas\u00ee, di amadekariy\u00ean hilbijartin\u00ea \u00fb \u00e7alakiy\u00ean bange\u015fey\u00ea de ji bo berjewendiy\u00ean xwe y\u00ean \u015fexs\u00ee \u00fb kom\u00ee, penahendeyan wek tehd\u00eed neb\u00een\u00een \u00fb zimanek\u00ee ney\u00een\u00ee bi kar ne\u00eenin.\u00a0<\/li>\r\n<li>Div\u00ea r\u00eavebir \u00fb n\u00fbner\u00ean partiy\u00ean siyas\u00ee di \u00e7alakiy\u00ean xwe y\u00ean bange\u015fey\u00ea de li dij\u00ee penahendeyan n\u00eazikatiyeke dijminah\u00ee, berber\u00ee \u00fb tawanbariy\u00ea nekin \u00fb li gor\u00ee n\u00eazikatiya mafpar\u00eaz pol\u00eet\u00eekay\u00ean \u00e7areseriy\u00ea bi p\u00ea\u015f bixin.<\/li>\r\n<li>Div\u00ea partiy\u00ean siyas\u00ee hem\u00fb xebatkar\u00ean xwe li gor\u00ee esas\u00ean n\u00eazikatiya mafpar\u00eaz perwerde bikin \u00fb perwerdehiy\u00ean \u201csiyaseta mafpar\u00eaz \u00fb r\u00eaveber\u00eey\u00ea\u201d bikin nav bernamey\u00ean partiy\u00ean xwe \u00fb hem\u00fb xebatkar\u00ean xwe daxil\u00ee v\u00ea proseya perwerdehiy\u00ea bikin.<\/li>\r\n<li>Div\u00ea bernamey\u00ean ku di platform\u00ean \u00e7apemeniya her\u00eam\u00ee \u00fb netewey\u00ee (TV, rojname \u00fb medyaya civak\u00ee) de t\u00ean kirin \u00fb niv\u00ees\u00ean ku t\u00ean niv\u00ees\u00een \u00fb naverok\u00ean ku t\u00ean parvekirin li ser esas\u00ean n\u00eazikatiya mafpar\u00eaz b\u00ean kirin \u00fb ji bo w\u00ea xebat b\u00ean kirin. Kes \u00fb kom\u00ean ku di van qadan de dixebitin, div\u00ea pi\u015ftgiriya we\u015fan\u00ean li ser esas\u00ean n\u00eazikatiya mafpar\u00eaz bikin \u00fb ji bo w\u00ea j\u00ee xebat\u00ean atolyeyan b\u00ean kirin \u00fb reftar \u00fb prat\u00eek\u00ean bi v\u00ee reng\u00ee bi xelat\u00ean bi prest\u00eej b\u00ean destekkirin.<\/li>\r\n<li>Div\u00ea n\u00fbner\u00ean partiy\u00ean siyas\u00ee y\u00ean ku li ser platform\u00ean medyay\u00ea penahendeyan wek hedef n\u00ee\u015fan didin, cudakar\u00ee \u00fb dijminahiya wan dikin b\u00ean tesb\u00eetkirin \u00fb r\u00ea li ber reftar \u00fb muameley\u00ean wan b\u00ean girtin.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong><em>Peywendiy\u00ean civak\u00ee<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<ul class=\"wp-block-list\">\r\n<li>Bi pi\u015ftgiriya dezgeh\u00ean akadem\u00eek \u00fb saziy\u00ean civaka siv\u00eel \u00ean her\u00eam\u00ee, netewey\u00ee \u00fb navnetewey\u00ee, li gor\u00ee \u015fert \u00fb merc\u00ean Tirkiyey\u00ea, stratejiya \u2018guncaniy\u00ea\u2019 (an j\u00ee entegrasyon\u00ea yan j\u00ee adaptasyon\u00ea) ya demdir\u00eaj b\u00ea diyarkirin.\u00a0<\/li>\r\n<li>Div\u00ea qest \u00fb mexseda \u2018guncaniy\u00ea\u2019 (an j\u00ee entegrasyon\u00ea yan j\u00ee adaptasyon\u00ea) ya v\u00ea stratejiy\u00ea bi awayek\u00ee zelal b\u00ea p\u00eanasekirin, berpirsyariy\u00ean hem\u00fb aliyan bi awayek\u00ee a\u015fkera b\u00ea tesb\u00eetkirin \u00fb ji bo v\u00ea yek\u00ea tenz\u00eemkirin\u00ean yasay\u00ee b\u00ean kirin.<\/li>\r\n<li>Di v\u00ea p\u00eavajoya \u2018guncaniy\u00ea\u2019 (an j\u00ee entegrasyon\u00ea yan j\u00ee adaptasyon\u00ea) de hem penahende \u00fb penaber \u00fb hem j\u00ee welatiy\u00ean Tirkiyey\u00ea xwe bi awayek\u00ee rehet \u00eefade bikin. Her wisa div\u00ea di qad\u00ean wek civak\u00ee, \u00e7and\u00ee \u00fb abor\u00ee de derfet b\u00ean avakirin ku herdu al\u00ee j\u00ee di her platform\u00ea de hevdu nas bikin \u00fb di dem\u00ean p\u00eaw\u00eest de al\u00eekar\u00ee \u00fb pi\u015ftgiriya hevdu bikin.<\/li>\r\n<li>Ji bo plansazkirin, avakirin \u00fb berdewamkirina van qadan, div\u00ea tenz\u00eemkirin\u00ean yasay\u00ee b\u00ean kirin. Div\u00ea r\u00eaveberiy\u00ean her\u00eam\u00ee, di v\u00ea mijar\u00ea de bi biryar\u00ean meclis\u00ean xwe pi\u015ftgiriya v\u00ea p\u00eavajoy\u00ea bikin.\u00a0<\/li>\r\n<\/ul>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong><em>Be\u015fdariya jiyana civak\u00ee, abor\u00ee \u00fb \u00e7and\u00ee<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<ul class=\"wp-block-list\">\r\n<li>Ji bo ku penahende, penaber \u00fb hemwelat\u00ee, bi awayek\u00ee ewle be\u015fdar\u00ee jiyana civak\u00ee \u00fb abor\u00ee bibin, div\u00ea pol\u00eet\u00eekay\u00ean ku p\u00eadiv\u00ee \u00fb cudahiy\u00ean wan pi\u015ftguh nakin b\u00ean amadekirin. Div\u00ea navend\u00ean \u00e7andan a her\u00eam\u00ee (tax) b\u00ean avakirin \u00fb di wir de bernamey\u00ean civak\u00ee \u00fb \u00e7and\u00ee b\u00ean amadekirin ji bo ku t\u00eakiliy\u00ean wan \u00ean navxwey\u00ee \u00fb y\u00ean bi kom\u00ean din bi p\u00ea\u015f bikevin. Div\u00ea asteng\u00ee b\u00ean rakirin ku\u00a0 her kes bikaribe ji bernamey\u00ean wan navend\u00ean \u00e7andan s\u00fbd werbigire.<\/li>\r\n<li>Div\u00ea bi mekan\u00eezma \u00fb biryar\u00ean \u00eedar\u00ee y\u00ean li ser esas\u00ean yeksan\u00ee, berfireh\u00ee, adil \u00fb p\u00eadavistiyan hatine avakirin, kom ji bo \u00e7alakiy\u00ean resen \u00ean civak\u00ee \u00fb \u00e7and\u00ee \u00fb hevpar b\u00ean te\u015fw\u00eeqkirin.<\/li>\r\n<li>Tirkiye di nav kr\u00eezeke abor\u00ee de ye \u00fb ev kr\u00eez di nav penahende, penaber \u00fb welatiyan de dibe sedema fikar \u00fb berberiy\u00ea \u00fb dibe sedem\u00ean \u00eari\u015fan. Ji bo w\u00ea j\u00ee div\u00ea li gor\u00ee v\u00ea rew\u015f\u00ea pol\u00eet\u00eekay\u00ean \u00eestihdam\u00ea y\u00ean mafpar\u00eaz, bi ewle, domdar \u00fb berfireh b\u00ean p\u00eakan\u00een.<\/li>\r\n<li>Ji bo p\u00eakan\u00eena v\u00ea div\u00ea ji r\u00eaxistin \u00fb saz\u00ee \u00fb dezgeh\u00ean navnetewey\u00ee pi\u015ftgir\u00ee b\u00ea xwestin \u00fb bi hevahengiya r\u00eaveberiy\u00ean her\u00eam\u00ee \u00fb saz\u00ee \u00fb dezgeh\u00ean civaka siv\u00eel \u00ean her\u00eam\u00ee, netewey\u00ee \u00fb navnetewey\u00ee, bi r\u00eaya of\u00ees\u00ean \u00eestihdam\u00ea projey\u00ean \u00eestihdam\u00ea b\u00ean destp\u00eakirin.<\/li>\r\n<li>Div\u00ea kooperat\u00eef b\u00ean avakirin \u00fb ew kooperat\u00eef yeksan\u00eepar\u00eaz \u00fb adil bin \u00fb her kes bikaribe be\u015fdariy\u00ea bike, endam\u00ean w\u00ea l\u00ea xwed\u00ee derkevin \u00fb bi awayek\u00ee demokrat\u00eek \u00fb serbixwe b\u00ea bir\u00eavebirin, li ser feydey\u00ea civak \u00fb siru\u015ft\u00ea bixebite, bikaribe b\u00ea kontrolkrin \u00fb hesab\u00ea bide.<\/li>\r\n<li>Div\u00ea ji bo penahendey\u00ean ku keda wan a hatiye erzankirin \u00fb di \u015fert \u00fb merc\u00ean neewle de dixebitin, tedb\u00eer b\u00ean girtin. Bi yasay\u00ean tenz\u00eemkir\u00ee, \u015fert \u00fb merc\u00ean dijwar \u00ean penahendey\u00ean ku b\u00eaewle t\u00ean xebitandin, keda wan t\u00ea xwarin, m\u00fb\u00e7ey\u00ean wan nay\u00ean day\u00een an dereng t\u00ean day\u00een, dikarin ji hol\u00ea b\u00ean rakirin.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong><em>Guhertina pol\u00eet\u00eekaya S\u00fbriyey\u00ea<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<ul class=\"wp-block-list\">\r\n<li>Ji bo \u00e7areserkirina pirsgir\u00eaka penahende \u00fb penaberan, hesab\u00ea t\u00eak\u00e7\u00fbna rej\u00eema Esad \u00fb pol\u00eet\u00eekay\u00ean sun\u00ee \u00fb \u00eeslam\u00ee \u00fb mudaxeley\u00ean le\u015fker\u00ee, heta niha \u00e7areseriyek nean\u00ee. Div\u00ea ev pol\u00eet\u00eeka \u00fb n\u00eazikat\u00ee b\u00ea guherandin, p\u00eevan\u00ean hiq\u00fbq\u00ee y\u00ean navnetewey\u00ee \u00fb \u00e7areseriy\u00ea b\u00ean esasgirtin, ji bo kes\u00ean ku dixwazin vegerin S\u00fbriyey\u00ea \u015fert \u00fb merc\u00ean bi ewle y\u00ean veger\u00ea b\u00ean avakirin.<\/li>\r\n<li>Ji bo p\u00eakan\u00eena v\u00ea yek\u00ea div\u00ea bi hik\u00fbmeta S\u00fbriyey\u00ea \u00fb h\u00eaz\u00ean her\u00eam\u00ee re li ser temam\u00ee s\u00eenor\u00ea S\u00fbriyey\u00ea \u015fert \u00fb merc\u00ean ewlehiy\u00ea \u00fb vegera bi ewle b\u00ea amadekirin \u00fb hevd\u00eetin\u00ean d\u00eeplomat\u00eek \u00ean a\u015fkera ji raya gi\u015ft\u00ee re b\u00ea kirin.<\/li>\r\n<li>Di \u00e7avd\u00eariya h\u00eaz\u00ean navnetewey\u00ee de \u00fb bi pi\u015ftgiriya wan a abor\u00ee \u00fb d\u00eeplomat\u00eek, div\u00ea h\u00eav\u00ee \u00fb bendewar\u00ee \u00fb p\u00eadiviy\u00ean hem kes\u00ean ku dixwazin vegerin \u00fb hem j\u00ee kes\u00ean ku niha li wir dij\u00een, mekan\u00eezmay\u00ean ji bo a\u015ftiya civak\u00ee \u00fb lihevkirin\u00ea ni awayek\u00ee periyod\u00eek ji n\u00fb ve b\u00ean avakirin \u00fb projey\u00ean bicihb\u00fbn\u00ea b\u00ean destp\u00eakirin. Ji bo v\u00ea yek\u00ea j\u00ee div\u00ea guher\u00een\u00ean demograf\u00eek \u00ean bi zor\u00ea ney\u00ea kirin ku pa\u015f\u00ea di navbera koman de pev\u00e7\u00fbn dernekevin. Div\u00ea di parvekirina \u00e7avkaniyan de binp\u00eakar\u00ee \u00fb neheq\u00ee ney\u00ean kirin \u00fb gav\u00ean ku r\u00ea li ber guhertin an destdan\u00eena ser mal \u00fb milkan vedike ney\u00ean av\u00eatin.\u00a0<\/li>\r\n<li>Div\u00ea penahendey\u00ean S\u00fbriyey\u00ee di siyaseta navxwey\u00ee, her\u00eam \u00fb navnetewey\u00ee de wek alaveke berjewend\u00ee \u00fb fi\u015far\u00ea ney\u00ean d\u00eetin. Div\u00ea pol\u00eet\u00eekay\u00ean \u00eerredent\u00eest \u00ean ku Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriyey\u00ea j\u00ee armanc dike ney\u00ean me\u015fandin, mudaxeley\u00ean le\u015fker\u00ee y\u00ean ku dibin sedema ku\u015ftin, ko\u00e7berkirin, binp\u00eakariy\u00ean maf\u00ean mirovan \u00fb xisara abor\u00ee ney\u00ean p\u00eakan\u00een.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"has-small-font-size\"><a id=\"_ftn1\" href=\"#_ftnref1\">[1]<\/a> Wek di rapor\u00ea de bi awayek\u00ee berfireh t\u00ea nirxandin, ji bo kes\u00ean ku ji S\u00fbriyey\u00ea ji ber \u015fer hatine Tirkiyey\u00ea s\u00ea p\u00eanase t\u00ean bikaran\u00een: \u201cm\u00eavan\u201d, penahende \u00fb penaber. Ev her s\u00ea p\u00eanase j\u00ee stat\u00fbya hiq\u00fbq\u00ee ya S\u00fbriyey\u00ea hatine ter\u00eef nake. Sedem\u00ean v\u00ea yek\u00ea di rapor\u00ea de bi awayek\u00ee berfireh hatin n\u00eeqa\u015fkirin, l\u00ea di v\u00ea brief\u00ea de me ji bo rew\u015fa kes\u00ean ji S\u00fbriyey\u00ea hatine \u00fb stat\u00fbyeke wan a hiq\u00fbq\u00ee n\u00een e \u00fb t\u00eageha penahende bi kar an\u00ee. Ji bo kes\u00ean ku stat\u00fbya wan hene penaber, ji bo y\u00ean ku stat\u00fbyeke wan a hiq\u00fbq\u00ee tune j\u00ee penahende hatiye bikaran\u00een. \u00a0<\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Di v\u00ea rapor\u00ea de em dixwazin ku bingeh\u00ean van cudakariyan \u00fb mekan\u00eezmaya dijminahiya li hember\u00ee penahendeyan fehm bikin \u00fb li dij\u00ee v\u00ea mekan\u00eezmaya ku jiyan \u00fb a\u015ftiya penahendeyan tehd\u00eed dike, pol\u00eet\u00eekayeke n\u00fb bidin genge\u015fekirin. <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-2459","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-policy-brief"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/spectrumhouse.com.tr\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2459","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/spectrumhouse.com.tr\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/spectrumhouse.com.tr\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/spectrumhouse.com.tr\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/spectrumhouse.com.tr\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2459"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/spectrumhouse.com.tr\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2459\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3533,"href":"https:\/\/spectrumhouse.com.tr\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2459\/revisions\/3533"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/spectrumhouse.com.tr\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2459"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/spectrumhouse.com.tr\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2459"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/spectrumhouse.com.tr\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2459"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}